Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) zostało utworzone na mocy Zarządzenia Nr 5 Ministra Transportu z dnia 29 marca 2007 roku. Działalność Centrum Unijnych Projektów Transportowych jest współfinansowana ze środków unijnych w ramach pomocy technicznej Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko”. Struktura organizacyjna CUPT opiera się na departamentach merytorycznych, biurze organizacyjnym i wydziałach.
CUPT kompleksowo wspiera beneficjentów w procesie przygotowania inwestycji i ich realizacji.
Celem Centrum Unijnych Projektów Transportowych jest racjonalne i efektywne wykorzystanie do 2015 roku wszystkich środków Unii Europejskiej przeznaczonych na dofinansowanie projektów transportowych.
W ramach priorytetów transportowych CUPT odpowiada za wykorzystanie do 2015 roku na realizację projektów kwoty ponad 27 mld euro. Fundusze przeznaczone będą m.in. na sfinansowanie budowy nowych odcinków autostrad i dróg ekspresowych, modernizację wybranych odcinków linii kolejowych, rozbudowę 8 portów lotniczych oraz na infrastrukturę w transporcie morskim i rzecznym. Większość z planowanych projektów ma podstawowe znaczenie dla przygotowań Polski do Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 roku.
CUPT odpowiada za realizację następujących rodzajów przedsięwzięć:
W działalności CUPT jako instytucji wdrażającej projekty transportowe POIiŚ można wyróżnić trzy kierunki:
- monitorowanie i wspieranie Beneficjentów w procesie przygotowania do realizacji projektów kluczowych znajdujących się na liście indykatywnej indywidualnych projektów kluczowych, kończące się złożeniem przez Beneficjentów do CUPT wniosków o dofinansowanie ze środków UE; alokacja na projekty kluczowe ma wynieść ok. 90% środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów transportowych w ramach POIiŚ
- ocena wniosków o dofinansowanie projektów kluczowych oraz nabór i ocena wniosków o dofinansowanie w drodze organizowanych przez CUPT konkursów; proces kończy się podpisaniem umów o dofinansowanie projektów spełniających ustalone przez Komitet Monitorujący kryteria
- monitorowanie i rozliczanie, zgodnie z umowami o dofinansowanie, realizacji projektów polegające na weryfikacji wniosków o płatność, przeprowadzaniu kontroli ex-ante dokumentacji przetargowej, kontroli ex-post zamówień publicznych, kontroli realizacji projektu na miejscu itp.
Beneficjentów i Centrum Unijnych Projektów Transportowych łączy wspólny cel: jest nim pełne wykorzystanie unijnych środków na realizację projektów. Sukces osiągnąć można tylko w wyniku rzetelnego i opartego na współpracy procesu przygotowania inwestycji i ich realizacji. Dlatego CUPT dążyć będzie do udzielania wsparcia Beneficjentom na każdym etapie prac, służyć doradztwem, pomocą w szkoleniach, współpracować w regionie - w miejscu realizacji inwestycji. Pracownicy Centrum analizują zagrożenia i potencjalne bariery, które mogą utrudnić realizację przedsięwzięć, eliminując je na możliwie wczesnym etapie. Dobra współpraca z Beneficjentem pozwoli na bieżące usuwanie przeszkód oraz szybkie reagowanie na ewentualne zagrożenia.
Centrum Unijnych Projektów Transportowych kompleksowo wspomaga Beneficjenta – od momentu podpisania tzw. pre-umów (w przypadku projektów kluczowych) dotyczących wsparcia przygotowania projektów, poprzez złożenie wniosku o dofinansowanie i podpisanie umowy o dofinansowanie i całkowite rozliczenie projektu. Jednocześnie Centrum Unijnych Projektów Transportowych ma zapewnić, by w procesie realizacji projektu zostały spełnione wszystkie wymogi unijne i krajowe. Bieżący monitoring jest więc uzupełniony dokładnym rozliczeniem poszczególnych etapów inwestycji, regularną sprawozdawczością i kontrolami okresowymi realizacji projektu.
Zasady działania CUPT są zgodne z prawem Unii Europejskiej, prawem polskim, z zasadami określonymi w Programie Operacyjnym „Infrastruktura i Środowisko” oraz z polityką transportową Ministra Infrastruktury. Traktując Beneficjentów jak równorzędnych partnerów w procesie realizacji podjętych przez Polskę zobowiązań wobec Unii Europejskiej CUPT jest instytucją przyjazną, kompetentną i jednocześnie wymagającą.