Fundusze Europejskie wspierają zdrowie Polaków poprzez inwestycje w transport

Światowy Dzień Zdrowia to dobry moment, by podkreślić, że inwestycje transportowe przekładają się bezpośrednio na spadek liczby ofiar wypadków drogowych dzięki lepszej infrastrukturze i systemom zarządzania ruchem, ale też na poprawę jakości życia.

Ekologiczny transport a czystsze powietrze

Jakość powietrza to priorytet Światowej Organizacji Zdrowia – i jeden z kluczowych obszarów wpływu inwestycji transportowych. W UE właśnie ten sektor jest odpowiedzialny za ponad 25% emisji gazów cieplarnianych, z czego 73% pochodzi z pojazdów drogowych (źródło: Greenhouse gas emissions from transport in Europe | Indicators | European Environment Agency (EEA))

Dzięki środkom z Funduszy Europejskich i Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności Polska realizuje największy program czystego transportu miejskiego w swojej historii. Łącznie na ten cel nasz kraj otrzymał 9,3 mld złotych, z czego już wykorzystaliśmy ponad 83%, czyli 7,8 mld zł.

Fundusze Europejskie finansują projekty, które mają ogromny wpływ na popularyzację ekologicznego stylu życia:

• Rozwój transportu elektrycznego i wodorowego w polskich miastach – autobusy zeroemisyjne to jedno z największych wdrożeń w UE.
• Nowe linie tramwajowe, nisko- i zeroemisyjny transport regionalny i rozwój centrów przesiadkowych zachęcają mieszkańców do aktywnej mobilności.
• Przenoszenie ruchu z samochodów na kolej i transport zbiorowy zmniejsza emisje, hałas i poprawia jakość przestrzeni miejskiej.

Ekologiczny transport publiczny – kolejowy i miejski – charakteryzuje się nawet 9‑krotnie niższą emisją CO₂ w porównaniu z transportem indywidualnym, co przekłada się na redukcję chorób układu oddechowego i sercowo‑naczyniowego.

Infrastruktura, która zmniejsza liczbę wypadków

Unijne środki wspierają budowę, modernizację i przebudowę dróg krajowych, obwodnic oraz systemów ITS, poprawiając bezpieczeństwo uczestników ruchu w tym m.in. likwidację tzw. czarnych punktów.

• Projekty drogowe finansowane z FEnIKS obejmują budowę i modernizację dróg krajowych, w tym obwodnic, które zmniejszają ryzyko wypadków w obszarach zabudowanych.
• Zastosowanie systemów zarządzania ruchem oraz ITS w miastach – kwalifikowanych w ramach naborów FEnIKS – wpływa na redukcję kolizji i poprawę bezpieczeństwa pieszych.

Istotną rolę odegrały inwestycje infrastrukturalne. Wartość obecnie realizowanych inwestycji drogowych wynosi 57,7 mld zł. Od grudnia 2023 r. do końca 2025 r. na budowę autostrad, dróg ekspresowych, obwodnic oraz modernizację sieci drogowej przeznaczono ponad 38,6 mld zł. W samym 2025 roku kierowcy zyskali niemal 400 km nowych, bezpiecznych tras, a także ogłoszono przetargi na prawie 390 km kolejnych dróg. W 2026 roku planowane jest oddanie do użytku następnych około 290 km dróg krajowych – powiedział wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec w styczniu 2026 r.

W 2025 roku Komisja Europejska poinformowała, że nasz kraj jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu ograniczenia liczby śmiertelnych ofiar wypadków drogowych o 50 % do 2030 r. Wg danych Eurostatu od 2019 r. zanotowaliśmy spadek o 43 proc. (źródło: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_26_672).

Zamiast „średniaka”, Polska stała się w ostatnich latach europejskim prymusem pod względem tempa poprawy bezpieczeństwa. Choć wciąż gonimy kraje takie jak Szwecja czy Dania w liczbach bezwzględnych, to w kategorii dynamiki spadku liczby ofiar jesteśmy w ścisłej czołówce Unii Europejskiej.

Wygląda na to, że wykonaliśmy gigantyczny skok. W latach 2019–2024 odnotowaliśmy spadek liczby ofiar śmiertelnych o 35%, co było najlepszym wynikiem w całej UE (przy unijnej średniej wynoszącej zaledwie ok. 12%). Jeszcze lepiej wyglądają dane za rok 2025, kiedy liczba ofiar spadła do rekordowo niskiego poziomu 1 651 osób. To oznacza, że w ciągu dekady zredukowaliśmy liczbę tragedii na drogach niemal o połowę. Za ten bezprecedensowy postęp Polska otrzymała prestiżową nagrodę PIN Award, nazywaną „Oscarem bezpieczeństwa drogowego” (źródło: Statystyka Policji – Raporty roczne)

Dostępność transportu to inwestycja w zdrowie społeczne

Modernizacja dworców kolejowych – m.in. w Otwocku, Dęblinie, Skierniewicach czy Koluszkach – zwiększa dostępność transportu publicznego dla osób starszych i z niepełnosprawnościami poprzez wdrażanie standardów TSI PRM.

Nowoczesne węzły przesiadkowe, parkingi P&R oraz systemy ITS poprawiają komfort podróży i sprzyjają wybieraniu ekologicznych form mobilności.

Bezpieczeństwo na torach potwierdzone liczbami

W transporcie kolejowym również przesunęliśmy się do ligi najbezpieczniejszych państw. Miernik wypadkowości, czyli liczba zdarzeń na milion przejechanych kilometrów, wynosi u nas obecnie ok. 1,7, co stawia nas w europejskiej czołówce stabilności i przewidywalności systemu. Co niezwykle ważne, statystyki z Twoich linków i najnowszych raportów UTK za 2024/2025 rok (źródło: Dane UTK – wypadkowość w transporcie) pokazują realny spadek liczby wypadków na przejazdach kolejowych. Dzięki likwidacji kolizyjnych skrzyżowań i budowie wiaduktów, liczba groźnych incydentów w tych miejscach systematycznie maleje, co czyni polską kolej jednym z najbardziej godnych zaufania środków transportu w regionie.

Edukacja w służbie bezpieczeństwa

W projektach transportowych finansowanych z UE przewidziano także programy edukacyjne promujące odpowiedzialne i bezpieczne korzystanie z infrastruktury, w tym rowerowej, pieszej i transportu zbiorowego. Najbardziej rozpoznawalną inicjatywą jest kampania edukacyjna Urzędu Transportu Kolejowego „Kolejowe ABC”.

Transport pełni zatem kluczową rolę w zdrowiu publicznym: wpływa na jakość powietrza, liczbę wypadków, dostępność usług zdrowotnych oraz poziom aktywności fizycznej mieszkańców.

Strategiczne wsparcie z UE

Ten awans do europejskiej elity „bezpiecznych” nie jest dziełem przypadku, ale wynikiem miliardowych inwestycji wspieranych przez fundusze unijne. Programy takie jak FEnIKS, POIiŚ oraz środki z KPO pozwoliły na sfinansowanie konkretnych rozwiązań:

• Bezpieczna infrastruktura: Tysiące kilometrów nowych dróg ekspresowych odseparowało ruch szybki od pieszego.
• Doświetlenie przejść: Nowoczesne oświetlenie tysięcy „zebr” sprawiło, że piesi stali się widoczni z dużej odległości.
• Zakup sprzętu: BRD to też zakup nowoczesnego sprzętu dla strażaków i dla celów ratownictwa medycznego.
• Nowoczesna kolej: Systemy automatycznego hamowania pociągów (ERTMS) i modernizacja torowisk wyeliminowały błędy ludzkie na kolei.
• Działania edukacyjne: Liczne kampanie edukacyjne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Profilaktyka jest znacznie mniej kosztowna niż leczenie.

Dzięki Funduszom Europejskim Polska realizuje największe w historii inwestycje, które poprawiają bezpieczeństwo i warunki życia obywateli – także w kontekście zdrowia.