Przemyślane nasadzenia. Jak mądrze planować zieleń wokół infrastruktury transportowej
Przy budowie i przebudowie dróg, torów czy dworców coraz częściej sadzimy drzewa i krzewy. Liczy się nie tylko ich liczba, ale też gatunki, miejsce i późniejsza pielęgnacja. Podpowiadamy, jak mądrze planować zieleń wokół infrastruktury transportowej.
Nasadzenia roślinne coraz częściej towarzyszą projektom budowy i przebudowy dróg, najczęściej jako drzewa lub krzewy. Mogą być częścią kompensacji przyrodniczej, poprawiają estetykę przestrzeni i pomagają w adaptacji do zmian klimatu. Równie ważne jak liczba nowych nasadzeń jest jednak pytanie: jakie gatunki sadzimy?
Trudne warunki i potrzeba wielu specjalizacji
Infrastruktura transportowa jest bardzo różnorodna (punktowa i liniowa), a zieleń w otoczeniu dróg, kolei, lotnisk czy centrów przesiadkowych pełni wiele funkcji. Projektanci terenów zielonych muszą więc mieć dużą wiedzę, a najlepiej zaprosić do współpracy specjalistów z wielu branż. Dochodzą trudne warunki siedliskowe i wymogi bezpieczeństwa, dlatego kształtowanie zielonej infrastruktury nie jest łatwe.
Zieleń wokół infrastruktury transportowej trzeba zaplanować od początku
Same projektanci i osoby utrzymujące zieleń niewiele zdziałają. Potrzebna jest też świadomość zarządców infrastruktury, że nasadzenia trzeba dobrze zaplanować, zaprojektować, wykonać i utrzymać. W budżecie każdej inwestycji należy uwzględnić środki na zazielenienie infrastruktury.
O zieleni najlepiej pomyśleć na początku procesu inwestycyjnego, gdy powstaje dokumentacja przetargowa na zaprojektowanie infrastruktury. Wtedy można przewidzieć wiele aspektów i tak wkomponować nasadzenia, żeby spełniały swoją funkcję i były bezpieczne zarówno dla infrastruktury, jak i dla jej użytkowników.
Co widzimy przy ocenie wniosków
Z doświadczeń CUPT z oceny wniosków o dofinansowanie wynika, że o realizacji i doborze nasadzeń często decydowano dopiero przy przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej, gdy projektowanie i uzyskiwanie decyzji budowlanych było już zakończone. Dotyczy to szczególnie projektów, które nie wymagały decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Świadomość inwestorów w zakresie doboru gatunków drzew rośnie, ale nadal wymaga wzmacniania.
Przed nami kolejne inwestycje
Polska zbudowała lub zmodernizowała znaczną sieć autostrad, dróg ekspresowych, obwodnic, linii kolejowych, portów lotniczych i centrów przesiadkowych, ale dbałość o zieleń, jej wzbogacanie i powiększanie nie jest zakończona. Wiele inwestycji w zrównoważony transport dopiero przed nami. Wyzwania klimatyczne i ochrona bioróżnorodności sprawiają, że przy kształtowaniu nasadzeń musimy wiedzieć, jak je realizować, jakich gatunków roślin używać, a jakich unikać. Najważniejsze jest jednak to, jak o te nasadzenia dbać.
Do czego służy zielona infrastruktura
Zielona infrastruktura towarzysząca obiektom transportowym ma wiele zadań:
- ochrona gleb, powietrza i użytków zielonych przed zanieczyszczeniami,
- ochrona wód powierzchniowych i podziemnych,
- ochrona przed hałasem,
- wzbogacanie i utrzymanie bioróżnorodności,
- ochrona odkrytych ścian lasu,
- wpasowanie infrastruktury transportowej w krajobraz,
- realizacja funkcji społecznych.
Wszystkie te funkcje łączą się w jedną ważną rolę: adaptację do obecnych i przyszłych zmian klimatu.
Jakie gatunki wybierać
Kształtując nasadzenia i tereny zielone przy infrastrukturze transportowej, należy w pierwszej kolejności opierać się na rodzimych gatunkach roślin. Prosimy unikać gatunków inwazyjnych i w miarę możliwości sukcesywnie zwalczać te rośliny, które zagrażają rodzimym gatunkom i obniżają bioróżnorodność.
Gdzie szukać wiedzy
O zieleni można pisać wiele. W zasobach bibliotek i w internecie znajdą Państwo wiele ciekawych artykułów i inspiracji. Polecamy m.in. te strony:
- Lista gatunków obcych roślin (GDOŚ)
- Inwazyjne gatunki obce – informacja ogólna (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska)
- Inwazyjne gatunki obce (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska)
- Rośliny obce, część 1 (PDF, wigry.org.pl)
- Różnorodność biologiczna i gatunki inwazyjne (gov.pl)
- Ochrona klimatu w Polsce. Wybrane zagadnienia i rozwiązania (PDF, ios.edu.pl)
- Instrukcja dotycząca drzew przydrożnych (PDF, drzewa.org.pl)
- Drzewa i bioróżnorodność (fer.org.pl)
- Gatunki i rodzaje rodzimych drzew i krzewów wykorzystywanych do zalesienia (ARiMR)
Fot. Martyna Sokólska
- Przeczytaj też: Ochrona środowiska, klimat i DNSH: odpowiedzi na pytania beneficjentów, także o nasadzenia
- Przeczytaj też: Przykłady adaptacji do zmian klimatu w infrastrukturze
Różne
02 listopada 2026 | Różne
Nowe Krajowe Wytyczne dla Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP)
Nowe Krajowe Wytyczne to praktyczne wsparcie pomagające tworzyć realne, wykonalne i skuteczne plany mobilności. Docelowy dokument zostanie opublikowany w najbliższym czasie i będzie dostępny dla wszystkich zainteresowanych samorządów oraz uczestników procesu planowania mobilności.
Więcej
26 października 2026 | Różne
Czy SUMP może być czymś więcej niż tylko planem mobilności?
Planowanie mobilności miejskiej to już nie tylko droga z punktu A do punktu B, ale również wybór środka transportu, bezpieczeństwo, komfort i czas podróży czy otoczenie zewnętrzne. Przeczytaj rozbudowany artykuł na temat planów zrównoważonej mobilności miejskiej!
Więcej
20 października 2026 | Różne
Jak ocenić analizę adaptacji do zmian klimatu? Lista sprawdzająca na stronie CUPT
Opublikowaliśmy praktyczne narzędzie wspierające ocenę dokumentacji projektowej pod kątem adaptacji do zmian klimatu. Lista sprawdzająca zawiera pytania ułatwiające weryfikację jakości analiz klimatycznych oraz zgodności z wytycznymi Komisji Europejskiej.
Więcej
09 września 2026 | Różne
Eksperci o przyszłości miejskiej mobilności. Debata ekspercka CUPT na Forum Ekonomicznym w Karpaczu
9 września br. podczas tegorocznego Forum Ekonomicznego w Karpaczu, Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) zorganizowało panel dyskusyjny pt. „Metro Polska 2030+: Infrastruktura podwójnego zastosowania (Dual-Use), impuls gospodarczy czy finansowa pułapka samorządów?”.
WięcejSkontaktuj się z nami
Formularz kontaktowy i kontakt dedykowany
dla mediów i dla obywateli
Plac Europejski 2, 00-844 Warszawa
Poniedziałek – piątek,
godz.: 8:15 – 16:15