ETS 2, rozwój transportu w Polsce a równy udział w transformacji, czyli jak CUPT wspiera samorządy i mieszkańców

Fundusze Europejskie to realne narzędzia, które umożliwiają walkę z wykluczeniem komunikacyjnym i jednocześnie wspierają transformacje energetyczną i rozwój w kierunku zeroemisyjnej gospodarki. Kluczem jest aktywne i strategiczne korzystanie z dostępnych źródeł finansowania – we współpracy z doświadczonym partnerem, jakim jest Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

„Naszą misją jako CUPT jest wspieranie samorządów w budowaniu zrównoważonego systemu transportu – dostępnego dla wszystkich, bez względu na miejsce zamieszkania. ETS 2 to wyzwanie, ale też impuls do zmian, które dzięki Funduszom Europejskim mogą stać się rzeczywistością” – powiedziała Agnieszka Szymańska, dyrektor departamentu projektów drogowych w CUPT, podczas konferencji pt. „Wykluczenie komunikacyjne w Polsce. Propozycje modelu transportu dla samorządów wszystkich szczebli w zakresie połączeń lokalnych, regionalnych, drogowych i kolejowych”. Wydarzenie zorganizowane przez Regionalny Lubelski Oddział Stowarzyszenia ITS POLSKA odbyło się 24 czerwca 2025 r. w Lublinie.

Czym jest dostępność w transporcie

Transport publiczny, jak wynika z samej nazwy, to transport, z którego może korzystać każdy, niezależnie od miejsca zamieszkania, sytuacji materialnej, płci, wieku czy stanu zdrowia. Są to m.in. nowoczesny nisko- i zeroemisyjny tabor, wygodne połączenia lokalne i regionalne, łączące różne rodzaje transportu w ramach jednej podróży. To także ważne inwestycje infrastrukturalne, jak dostępne perony, dworce, przystanki i parkingi, oraz wdrożenie nowoczesnych rozwiązań cyfrowych, jak nowoczesne systemy informacji pasażerskiej i sprzedaży biletów. Wszystko to ma sprawić, że to pasażerowie będą sami decydować, jak chcą podróżować, a przemieszczanie się stanie się szybsze, prostszego, bezpieczniejsze, elastyczne i efektywne.

Dostępność ze wsparciem z Unii

Obecnie beneficjenci takie inwestycje mogą realizować przy wsparciu Funduszy Europejskich, w tym:

Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021–2027 w ramach działań:

· FENX.03.01 Transport miejski – całkowita wartość alokacji prawie 8,6 mld zł, która zostanie przeznaczona na infrastrukturę czystego transportu miejskiego, tabor oraz cyfryzację.

· FENX.05.05 Transport kolejowy – planowane ogłoszenie naboru pod koniec września br. na zakup zeroemisyjnego taboru kolejowego do realizacji przewozów pasażerskich o charakterze aglomeracyjnym (wysokość alokacji: 1,55 mld złotych) oraz montaż urządzeń ETXC/GSM-R w pojazdach taboru kolejowego (wartość alokacji: 150 mln zł).

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO)

· Komponent E1.1.2 „Zero- i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy)” – do tej pory podpisano ponad 80 umów o dofinansowanie, których łączna wartość to prawie 978 mln zł (łącznie na ten cel przeznaczono ponad 1,69 mld zł).

Społeczny Fundusz Klimatyczny – Plan społeczno-klimatyczny

· Komponent: C2 – Sektor transportu drogowego obejmuje m.in. zakup nowego taboru autobusowego i kolejowego, budowę przystanków i parkingów, węzłów przesiadkowych, ale też rozwój transportu rowerowego; szacunkowe koszty, które mogą zostać objęte wnioskiem o pokrycie w ramach Funduszu, przekraczają 2,4 mld euro. Do końca czerwca 2025 r. trwają konsultacje publiczne Planu Społeczno-Klimatycznego.

Dostępność i ekologia w transporcie

· Nisko- i zeroemisyjny transport publiczny to redukcja emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń powietrza, dzięki ograniczeniu wykorzystania tradycyjnych paliw kopalnych.

· Dostępność transportowa to udział mieszkańców w transformacji i rozwoju.

· Niższe koszty eksploatacji transportu nisko- i zeroemisyjnego po wprowadzeniu ETS 2.

O konferencji

Konferencja pn. „Wykluczenie komunikacyjne w Polsce” była okazją do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między samorządami oraz instytucjami zaangażowanymi w tworzenie sprawiedliwego i zrównoważonego systemu transportu publicznego. W Lublinie spotkali się przedstawiciele instytucji rządowych i samorządowych – w tym m.in. Ministerstwa Infrastruktury, GDDKiA, Inspektoratów Transportu Drogowego, zarządów dróg (miejskich, powiatowych, wojewódzkich), a także urzędów miast, województw i powiatów oraz miejskich zakładów komunikacyjnych. Obok kwestii mobilności i dostępności, w programie konferencji znalazły się takie kwestie jak: finansowanie inwestycji infrastrukturalnych czy analiza i identyfikacja wyzwań. Więcej informacji o wydarzeniu jest dostępna na stronie internetowej organizatora.