Korzystanie z analitycznych i marketingowych plików cookies wymaga Państwa zgody, którą można wyrazić, klikając „Zaakceptuj”. Jeżeli nie chcą Państwo wyrazić zgody na korzystanie przez nas i naszych partnerów z określonych kategorii plików cookies, należy wybrać opcję „Zarządzaj Cookies” i zadecydować o swoich preferencjach. Wyrażoną zgodę można wycofać w każdym momencie poprzez zmianę preferencji plików cookies.

 

Polityka cookie

Poniżej możesz zarządzać preferencjami dotyczącymi korzystania przez nas i naszych partnerów z plików cookie.

Niezbędne i funkcjonalne pliki cookie
Zawsze aktywne
Więcej szczegółów: Polityka cookie
Google Analytics

Więcej szczegółów: Google Analytics

facebook twitter youtube linkedin

Aktualności

12 stycznia 2023 | Różne

Dekarbonizacja transportu – cel na 2050 rok

Transport odpowiada za 21% globalnej emisji dwutlenku węgla. To obecnie najbardziej emisyjny sektor w wielu krajach rozwiniętych. Europa i Ameryka Północna są odpowiedzialne za największe w historii emisje z transportu.

Co zrobić, aby zatrzymać te negatywne trendy? Jak ograniczyć negatywny wpływ transportu na środowisko, a więc również na nas samych?

Kontynent neutralny dla klimatu

Europa przyjęła strategię do walki z degradacją środowiska m.in. przez zmiany w obszarze transportu. Europejski Zielony Ład, bo tak nazywa się ta strategia, ma pomóc przekształcić Unię Europejską w nowoczesną, zasobooszczędną i konkurencyjną gospodarkę, która w 2050 roku osiągnie zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych netto. Patrząc na dotychczasowe działania i powołując się na opinie ekspertów, wydaje się, że jest to bardzo ambitny plan, a zdaniem niektórych – wręcz zbyt ambitny.

Transport wnosi około 5% do unijnego PKB i zatrudnia ponad 10 mln osób w Europie. Ma zatem kluczowe znaczenie dla europejskich przedsiębiorstw i globalnych łańcuchów dostaw. Z drugiej strony, obecne emisje z transportu stanowią około 25% łącznych emisji gazów cieplarnianych w UE, a ich wartość w ostatnich latach znacząco wzrosła. Komisja Europejska przyjmując Zielony Ład chciałaby stać się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu. Celem jest osiągnięcie redukcji emisji gazów cieplarnianych związanych z transportem o 90% do 2050 roku.

Transport – sektorem wzrostu emisji CO2

Na razie transport jest jednak jedynym sektorem, w którym emisje gazów cieplarnianych wzrosły w ciągu ostatnich trzech dekad – w latach 1990-2019 aż o 1/3 (33,5%).

Emisje CO2 w UE - wykres liniowy

Według aktualnych prognoz, spadek do 2050 roku wyniesie zaledwie 2%, co znacznie odbiega od obecnych ambicji Komisji Europejskiej.

Emisje w transporcie w UE - wykres kołowy

Patrząc na te dane, polityka przyjęta przez Komisję Europejską wydaje się być ogromnym wyzwaniem, przede wszystkim ze względu na ciągły wzrost liczby rejestracji używanych, wysokoemisyjnych pojazdów. To jeden z powodów, dla których na poziomie poszczególnych krajów UE, w tym w Polsce, pilnie potrzebne jest stworzenie nowych strategii na rzecz wspierania nieskoemisyjnego, a docelowo bezemisyjnego transportu. Jak widać z załączonego wykresu, ze względu na ilość emitowanego CO2, głównym obszarem zainteresowania i interwencji powinien być transport drogowy.

Osiągnięcie zakładanych celów możliwe będzie jedynie przy równoczesnym zastosowaniu wszystkich dostępnych narzędzi i działań ze strony krajów UE, w tym przede wszystkim:

  • promocyjnych i informacyjnych,
  • regulacyjnych i legislacyjnych,
  • wsparcia finansowego,
  • zachęt fiskalnych.

W każdym z tych obszarów możemy zaobserwować intensywne działania UE.

CUPT a transport nisko i zeroemisyjny

Z perspektywy Centrum Unijnych Projektów Transportowych, które jest jednostką wspierającą beneficjentów sektora transportu w efektywnym wykorzystaniu wsparcia ze środków UE, szczególnie interesujący jest obszar dofinansowania do przedsięwzięć z zakresu transportu niskoemisyjnego i bezemisyjnego.

Na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, głównie w transporcie drogowym, choć sprawa na równi dotyczy transportu morskiego czy też lotniczego może wpłynąć:

  • ograniczenie zapotrzebowania na transport – sposoby mogą być różne np.: telepraca,
    przesunięcie modalne, optymalizacja cen i usprawnienia operacyjne;
  • poprawa parametrów pojazdów i udoskonalenie technologii silników spalinowych do czasu
    zaprzestania ich produkcji;
  • rozwój technologii bezemisyjnych w transporcie oraz wykorzystanie alternatywnych źródeł energii.

Technologie dekarbonizacji

W sektorze transportowym istnieje niewiele skalowalnych możliwości dekarbonizacji. Wydaje się, że jedynymi technologiami, które realnie umożliwiają dekarbonizację na dużą skalę do 2050 roku, są wspomniane wcześniej elektryfikacja, biopaliwa oraz wodór. Z uwagi na postawione cele nie powinniśmy jednak zastanawiać się, które z narzędzi wybrać. Aby działanie okazało się skuteczne, upowszechnienia wymagają wszystkie technologie. Dopóki zużycie paliw kopalnych będzie wzrastać, intensywność emisji dwutlenku węgla z tego typu paliw będzie wyższa niż obecnie.

Z kolei do osiągnięcia znacznego ograniczenia emisji dwutlenku węgla konieczne jest daleko idące wykorzystanie alternatywnych źródeł energii.

Wyzwania w sektorze produkcji energii elektrycznej

Jednocześnie elektryfikacji sektora transportu nie można rozpatrywać w oderwaniu od transformacji w innych dziedzinach, przede wszystkim w obszarze produkcji energii elektrycznej.

Tutaj znowu wracamy do tego, jak wielkim wyzwaniem jest Zielony Ład. Chodzi również o wpływ dekarbonizacji na nasze nawyki czy też przestrzeń publiczną nas otaczającą. Zmienić się bowiem muszą nie tylko pojazdy na ulicach, lecz przede wszystkim sektor producentów pojazdów i ich komponentów. Baterie trakcyjne pojawiły się w łańcuchu dostaw i wydaje się, że są niezwykle ważnym elementem w procesie dekarbonizacji. Istotnym elementem pojazdu elektrycznego jest także oprogramowanie do zarządzania energią i sterujące pracą wszystkich kluczowych układów.

Wodór – ekologicznym paliwem przyszłości

Znaczenie drugiego paliwa przyszłości, czyli wodoru rośnie wraz z rozwojem technologii, która przekłada się na wzrost efektywności i obniżenie kosztów produkcji i dostarczenia do odbiorcy końcowego. Już teraz mówi się o kilku źródłach wodoru – od wykorzystania wodoru powstającego jako produkt uboczny w branży paliwowej, czy chemicznej, po ten pozyskiwany w procesie elektrolizy, który może być w pełni ekologiczny. Wodór jako paliwo przyszłości może w niedługim czasie uzupełnić lub, nawet zastąpić w transporcie napędy elektryczne. Napęd wodorowy, wydaje się bardziej perspektywiczny. Wyposażone w niego autobusy mają większy zasięg niż pojazdy na baterie litowo-jonowe. Nie wymagają przy tym rozbudowanej sieci ładowarek, a tankowanie wodoru jest znacznie krótsze od ładowania baterii. Producenci w tym segmencie też dzielnie pracują na zwiększenie potencjału i efektywność elektrycznego transportu publicznego.

W transporcie publicznym wodór znajduje już powoli zastosowanie także w napędzie pociągów. Byłby korzystnym rozwiązaniem np. na tych trasach, które nie zostały zelektryfikowane. Warto wspomnieć o działającej w UE inicjatywie H2Accelerate, która łączy różnych strategicznych dostawców i innowatorów w celu masowego wprowadzenia na rynek europejski samochodów ciężarowych napędzanych wodorem.

Każde z rozwiązań – wodór, biopaliwa, pojazdy elektryczne – ma swój bilans wad i zalet oraz kosztów i korzyści. Pozytywnym aspektem jest niewątpliwie fakt, że postęp technologiczny daje szansę na obniżenie kosztów produkcji i rozwiązanie problemów, które obecnie hamują rozwój pojazdów zeroemisyjnych.

Klimatyczne zobowiązania Polski wobec UE

Członkostwo Polski w UE wiąże się z wieloma zobowiązaniami. Jednym z obszarów stanowiącym ogromne wyzwanie jest wypełnienie zobowiązań w zakresie celów klimatycznych, wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu. W związku z tym, celem wszystkich podejmowanych działań finansowanych z funduszy UE ma być zmniejszanie emisji gazów cieplarnianych, przestawienie produkcji energii na źródła odnawialne i wykorzystanie nowych, przyjaznych dla środowiska technologii. Dotyczy to również, a może nawet przede wszystkim, działań w zakresie transportu.

Zakup i modernizacja taboru nisko i zeroemisyjnego

W związku z powyższym, w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko przeznaczono kwotę ok. 2,3 mld euro w formie dotacji na budowę i modernizację infrastruktury oraz zakup i modernizację taboru niskoemisyjnego, w tym szynowego i elektrycznego w 13 miastach wojewódzkich realizujących Strategie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych.

Wchodzą w to również projekty konkursowe w zakresie taboru elektrycznego. W latach 2021-2027 w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko również przewidziano pulę środków na transport miejski z priorytetem na transport nisko i zeroemisyjny. Ponadto w ramach Instrumentu Infrastruktura Paliw Alternatywnych (Alternative Fuels Infrastructure Facility) ubiegać się mogą projekty dotyczące rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych w sieci TEN-T.

SUMP

Ważnym instrumentem, którego zadaniem jest promowanie zrównoważonego transportu i do którego CUPT przykłada duże znaczenie, jest SUMP, czyli Plan Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (Sustainable Urban Mobility Plan). W większych miastach od przyjęcia SUMPa będzie uzależnione przyznanie dofinansowania z UE w perspektywie 2021-2027.

Wszystkie te działania mają na celu dekarbonizację transportu, a co za tym idzie – zdrowsze środowisko dla nas wszystkich. Będzie to korzyść dla nas i przyszłych pokoleń.

Artykuł pochodzi z Biuletynu nr 4 CUPT, który można pobrać poniżej. Zachęcamy również do zapoznawania się z innymi naszymi publikacjami, dostępnymi w dedykowanej zakładce.

Skontaktuj się z nami

Kontakt dla Beneficjentów

  • składanie wniosków
  • pytania dotyczące programów
kontakt dla beneficjentaarrow

Punkty informacyjne

Formularz kontaktowy i kontakt dedykowany
dla mediów i dla obywateli

punkty informacyjnearrow

Biuro CUPT

Plac Europejski 2, 00-844 Warszawa

Poniedziałek – piątek,
godz.: 8:15 – 16:15

logotyp - Fundusze Europejskie
logotyp - Rzeczpospolita Polska
logotyp - CUPT
logotyp - Europejski Fundusz Strukturalne i Inwestycyjne

Strona internetowa współfinansowana z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia

scroll back to top