Zalecany zakres kompetencji zespołu autorskiego opracowującego analizę adaptacji projektu do zmian klimatu
Wszystkie projekty ubiegające się o dofinansowane ze środków UE powinny wykazać, że są odporne na ryzyka klimatyczne wynikające ze zmiany klimatu.
Projekty finansowane w ramach programu FENIKS powinny mieć wykonaną analizę klimatyczną według metodologii wynikającej z Wytycznych technicznych dotyczących weryfikacji infrastruktury pod względem wpływu na klimat w latach 2021–2027 (2021/C 373/01).
Należy również pamiętać, że kwestia adaptacji do zmian klimatu jest także ujęta w jednym z celów środowiskowych zasady „nie czyn poważnej szkody (DNSH – do not significant harm), która wynika z rozporządzenia ws. taksonomii (UE) 2020/852.
Poprawnie wykonana analiza pod kątem adaptacji powinna uwzględniać szereg czynników, które mają zapewnić funkcjonalność projektu w całym cyklu jego życia. Wprowadzenie odpowiednich działań adaptacyjnych powinno być dostosowane do specyfiki danej lokalizacji oraz danego projektu. Dlatego tak ważne jest, aby na podstawie odpowiednich danych wejściowych założyć takie działania (w tym techniczne, organizacyjne, edukacyjne lub mieszane), które na etapie opracowania założeń projektowych (m.in. koncepcja, wybór lokalizacji, ocena oddziaływania na środowisko, projekt budowlany itd.), pozwolą na bezproblemowe funkcjonowanie projektu w całym cyklu jego życia oraz w warunkach ciągle zmieniającego się klimatu.
W tym celu niezbędna jest współpraca specjalistów z różnych dziedzin, tak aby przedstawiona dokumentacja brała pod uwagę różne czynniki, wpływające na funkcjonowanie projektu w cyklu życia, w tym m.in. zakres projektu, jego elementy składowe i charakter oraz obecne jak i prognozowane warunki klimatyczne oraz możliwe wdrożenie opcji adaptacyjnych.
Poniżej przedstawiono przykładowy skład zespołu autorskiego odpowiedzialnego za przygotowanie analizy klimatycznej oraz zakres kompetencji ekspertów wykonujących tę analizę. Te opracowanie ma pomocniczy dla inwestorów i projektantów którzy planują wykonanie lub zlecenie wykonania tej analizy. Skład autorski zespołu powinien być każdorazowo indywidualnie dostosowany do specyfiki analizowanego projektu, nie wszystkie wskazane kompetencje będą niezbędne dla każdego projektu:
Projektant infrastruktury (architekt / inżynier)
Projektant ma kluczową rolę w zakresie oceny, czy rozwiązania techniczne zastosowane w projekcie będą bezpieczne i funkcjonalne w okresie eksploatacji projektu.
Zakres kompetencji:
- znajomość norm i standardów technicznych,
- przygotowanie projektu technicznego,
- współpraca przy ocenie odporności rozwiązań technicznych na zagrożenia klimatyczne.
Specjalista ds. materiałów i technologii
Materiały techniczne na potrzeby realizacji projektu także łączą się z odpornością całego projektu. Wynika to z faktu, że zmiany klimatu mogą przyspieszać degradację materiałów oraz wpływać możliwość funkcjonowania projektu. Ekspert powinien ocenić czy zastosowane materiały lub elementy składowe zostały odpowiednio dobrane pod kątem wrażliwości projektu na czynniki klimatyczne. Osoba taka musi posiadać wiedzę w zakresie certyfikowania odpowiednich materiałów i/lub produktów, które stanowią elementy składowe projektu.
Zakres kompetencji:
- ocena trwałości materiałów,
- właściwy dobór urządzeń i technologii,
- udział w analizie odporności danych materiałów na zagrożenia klimatyczne (m.in. na ekstremalnie wysokie i niskie temperatury).
Klimatolog / meteorolog
Podstawą do wykonania analizy klimatycznej jest bazowanie na aktualnych źródłach danych o obecnych i przyszłych zagrożeniach klimatycznych oraz interpretacji tych danych. W szczególności wiedza ta jest niezbędna przy zakresie analizy narażenia / ekspozycji w danej lokalizacji oraz ocenie prawdopodobieństwa i nasilenia wystąpienia danych ryzyk klimatycznych.
Zakres kompetencji:
- analiza danych klimatycznych,
- interpretacja scenariuszy klimatycznych,
- udział w identyfikacji zagrożeń i ekspozycji projektu.
Specjalista ds. zarządzania ryzykiem
Zebrane w wyniku analizy klimatycznej informacje techniczne i klimatyczne powinny być następnie przeanalizowane i przełożone na ocenę ryzyka. Na tej podstawie można będzie określić poziomy ryzyka oraz przeanalizować potencjalne działania ograniczające skutki zagrożeń.
Zakres kompetencji:
- analiza ryzyka,
- udział w planowaniu działań awaryjnych,
- udział w opracowaniu procedur zarządzania kryzysowego i ciągłości działania.
Specjalista ds. środowiska i ochrony przyrody
Projektowanie działań i środków zapewniających odporność projektu na zmiany klimatu wiąze się ze stosowaniem rozwiązań opratych na przyrodzie (tzw NbS – Nature based Solutions). Należy także zapewnić że planowane działania adaptacyjne nie będą negatywnie oddziaływać na środowisko.
Zakres kompetencji:
- udział w projektowaniu działań adaptacyjnych,
- analiza wpływu działań adaptacyjnych na środowisko,
- identyfikacja rozwiązań opartych na przyrodzie.
Geolog / geotechnik
Ryzyka klimatyczne które mogą stanowić zagrożenie dla projektu to także zagrożenia geologiczne, takie jak erozja czy osuwiska i podmywanie, które nasilają się m.in. wraz ze wzrostem intensywności opadów lub długotrwałą suszą. Ekspert odpowiedzialny jest na przeanalizowanie geologii danego obszaru, możliwych ryzyk oraz wskazanie obszarów szczególnie wrażliwych na zmiany klimatu.
Zakres kompetencji:
- ocena warunków gruntowych,
- analiza zagrożeń geologicznych,
- określenie wpływu zmian klimatu na stabilność infrastruktury.
Hydrolog / specjalista ds. gospodarki wodnej
Ulewne deszcze powodujące podtopienia, powodzie rzeczne i morskie – należą do najczęstszych zagrożeń klimatycznych dla infrastruktury. Przy planowaniu działań adaptacyjnych ważne jest prawidłowe zaprojektowanie rozwiązań m.in. zakresie izolacji, odwodnienia oraz sposobu odprowadzania wód opadowych w sytuacji ekstremalnych ryzyk klimatycznych.
Zakres kompetencji:
- analiza ryzyka powodziowego,
- udział w projektowaniu odwodnienia i retencji.
Specjalista w zakresie kwestii ekonomicznych
Specjalista ten odpowiedzialny jest za oszacowanie możliwych skutków dla projektu. Ponadto ma ważną rolę w ocenie ekonomiczności rozwiązań w analizowanych opcjach adaptacyjnych. Pomaga ocenić, czy proponowane działania adaptacyjne są ekonomicznie uzasadnione i proporcjonalne do poziomu ryzyka.
Zakres kompetencji:
- analiza kosztów i korzyści,
- ocena negatywnych skutków – strat wynikających z wystąpienia zagrożenia klimatycznego,
- analiza efektywności ekonomicznej działań adaptacyjnych.
Dodatkowi eksperci (w zależności od specyfiki projektu)
Ekspert branżowy (przykładowo ds. projektów drogowych, kolejowych, energetycznych itp.)
Poszczególne typy projektów są narażone na inne zagrożenia klimatyczne i wymagają specjalistycznego podejścia do analizy podatności projektu i następnie planowania działań adaptacyjnych.
Ekspert ds. eksploatacji i utrzymania infrastruktury
Analiza klimatyczna powinna uwzględnić zapewnienie odporności projektu na zagrożenia klimatyczne – także na etapie eksploatacji. Ekspert ds. utrzymania infrastruktury powinien w szczególności być zaangażowany w planowanie działań o charakterze organizacyjnym.
Zakres kompetencji:
- utrzymanie infrastruktury,
- procedury reagowania na zdarzenia ekstremalne,
- zarządzanie ciągłością funkcjonowania obiektu.
Powyżej przedstawiono przykładowy zakres kompetencji autorów analizy klimatycznej. Jednakże pamiętajmy, że istotna jest także dobra współpraca wszystkich członków zespołu. Poszczególni eksperci dostarczają wiedzy z różnych obszarów, jednak dopiero połączenie wszystkich informacji pozwala na prawidłową ocenę podatności projektu, analizę ryzyka i następnie dobór optymalnych działań adaptacyjnych.
Skontaktuj się z nami
Formularz kontaktowy i kontakt dedykowany
dla mediów i dla obywateli
Plac Europejski 2, 00-844 Warszawa
Poniedziałek – piątek,
godz.: 8:15 – 16:15
