Czy doganiamy resztę Europy? Analiza CUPT i SGH: 20 lat polskiego transportu w Unii Europejskiej

Od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej Polska stała się jednym z największych beneficjentów polityki spójności. W centrum tych zmian znalazł się transport – fundament konkurencyjności gospodarki, spójności terytorialnej oraz integracji z jednolitym rynkiem UE. To właśnie dzięki unijnym środkom możliwa była modernizacja infrastruktury, odnowa taboru i rozwój instytucjonalny, które na trwałe zmieniły sposób, w jaki Polacy podróżują i jak funkcjonuje gospodarka.

Jak wykorzystaliśmy tę szansę? Co udało się osiągnąć, a jakie wyzwania stoją jeszcze przed nami? Odpowiedzi przynosi monografia „System transportowy Polski. 20 lat w Unii Europejskiej”, przygotowana przez ekspertów Szkoły Głównej Handlowej we współpracy z CUPT.

Dwie dekady intensywnej modernizacji

„Dwie dekady obecności Polski w Unii Europejskiej przyniosły głęboką przemianę krajowego transportu, napędzaną wsparciem z polityki spójności. Dzięki inwestycjom w infrastrukturę, tabor, instytucje oraz innowacje system transportowy zyskał na nowoczesności, stopniowo niwelując dystans wobec bardziej rozwiniętych krajów członkowskich” – podkreśla Edyta Boratyńska‑Karpiej z CUPT, autorka rozdziału „Wpływ funduszy unijnych na polski transport – bilans i perspektywa rozwoju”.

W latach 2004–2023:

• powstały tysiące kilometrów nowych i zmodernizowanych dróg ekspresowych i autostrad,
• przeprowadzono największy w historii program modernizacji infrastruktury kolejowej,
• odnowiono i unowocześniono tabor kolejowy, miejski i intermodalny,
• rozbudowano terminale przeładunkowe i porty morskie,
• zwiększono bezpieczeństwo ruchu drogowego,
• znacząco poprawiła się dostępność transportowa miast i regionów.

Efekty widać w codziennym życiu obywateli, w sile gospodarki i w rosnącej roli Polski jako kluczowego węzła transportowego Europy Środkowej.

Nowe wyzwania: zielona transformacja i cyfryzacja

W obliczu Europejskiego Zielonego Ładu i pakietu Fit for 55 sektor transportu w Polsce stoi przed koniecznością przyspieszenia transformacji:

• zwiększenia udziału kolei i transportu multimodalnego,
• dekarbonizacji przewozów i mobilności,
• poprawy efektywności energetycznej,
• szerokiej digitalizacji procesów transportowych.

Sprostanie tym wyzwaniom wymaga zarówno inwestycji infrastrukturalnych, jak i dalszych zmian instytucjonalnych – w szczególności lepszej integracji polityki transportowej z przestrzenną, gospodarczą i przemysłową.

Bilans 20 lat: modernizacja udana, czas na kolejny etap

Fundusze unijne znacząco przyspieszyły rozwój polskiej infrastruktury i usług transportowych. Zmodernizowany system – choć nadal wymagający dopracowania – stał się nowoczesną, częściowo zintegrowaną siecią o rosnącej jakości i bezpieczeństwie.

Najbliższe lata powinny koncentrować się na:

• wyrównywaniu szans regionów,
• wzmacnianiu pozycji kolei (osobowej i towarowej),
• rozwoju transportu multimodalnego,
• digitalizacji procesów transportowych,
• przyspieszeniu działań na rzecz neutralności klimatycznej.

Pełna analiza w monografii CUPT i SGH

Szczegółowe wnioski, dane i studia przypadków znajdziecie w publikacji: „System transportowy Polski. 20 lat w Unii Europejskiej”

To kompleksowy obraz transformacji sektora transportu – od infrastruktury drogowej i kolejowej, przez transport morski i lotniczy, po wpływ funduszy UE i porównanie Polski na tle Unii.