Dostępność w modernizowanych pojazdach szynowych i autobusach

W dzisiejszych czasach dostępność dla osób z niepełnosprawnościami staje się coraz ważniejszym aspektem w projektowaniu i modernizacji pojazdów transportu publicznego. Zarówno pojazdy szynowe, jak i autobusy są modernizowane, aby zapewnić wygodę i bezpieczeństwo wszystkim pasażerom, niezależnie od ich sprawności fizycznej. Niemniej wciąż jeszcze są pojazdy starego typu, które należałoby dostosować do potrzeb wszystkich uczestników.

Podczas prezentacji zaproszonych ekspertów mogliśmy usłyszeć m.in. o uwarunkowaniach ograniczających możliwości modernizacji taboru ukierunkowanego na zwiększenie dostępności. Zaproszeni goście wskazywali na:

• Niechęć producentów taboru do produkcji części (raczej skupienie na produkcji nowego taboru).
• Nieefektywny rynek posprzedażowy i brak lub trudna dostępność części zamiennych lub części kompatybilnych do rozwiązań modernizacyjnych.
• Mechanizmy finansowania ze środków publicznych promujące zakup nowego taboru.
• Specjalizacja produkcji i usług w sektorze (najefektywniej jest korzystać z przedsiębiorstw specjalizujących się w modernizacji, jednak jest ich niewiele).
• Luka technologiczna i w zakresie zasobów ludzkich.
• Większa orientacja na modernizację samą w sobie (przywrócenie odpowiedniego stanu używalności pojazdów) niż ze względu na zwiększenie dostępności dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się/
• Większe skupienie się na zwiększeniu dostępności cyfrowej (np. rozkłady jazdy i planowanie tras) i środowiska zabudowanego w transporcie (np. przystanki, perony, stacje przesiadkowe, huby multimodalne w transporcie publicznym) niż dostępności w środkach transportu.
• Rozdrobnienie odpowiedzialności za zarządzanie transportem (niepowiązane ze sobą, niewspółpracujące spółki obsługujące różne fragmenty sieci i składów taborów) i brak integracji między podmiotami, których działalność uzupełnia się.

Można jednak wskazać dobre praktyki i projekty modernizacji starego taboru obejmujące również ich dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami:

• Modernizacja 21 składów SKM Trójmiasto (2015).
• Modernizacja tramwajów typu Skoda 19T przez MPK Wrocław (w trakcie postępowania).
• Modernizacja tramwajów typu NGT6-2 przez Gdańskie Autobusy i Tramwaje Sp. z o.o.
• Odnowienie 35 pociągów dla sieci Regio-S-Bahn Bremen/Lower Saxony (od 2023), typ Coradia Continental.

Jak mogliśmy się przekonać podczas warsztatu dostępność transportu publicznego dla osób z niepełnosprawnościami i innych grup o ograniczonej mobilności napotyka na szereg wyzwań. Oto niektóre z najważniejszych wskazywanych podczas dyskusji:

1. Infrastruktura: Modernizacja istniejącej infrastruktury, takiej jak stacje, przystanki i pojazdy, aby były w pełni dostępne, jest kosztowna i czasochłonna. Wiele starszych budynków i pojazdów nie spełnia współczesnych standardów dostępności.
2. Szkolenie personelu: Personel transportu publicznego musi być odpowiednio przeszkolony, aby mógł skutecznie pomagać osobom z niepełnosprawnościami. Brak odpowiedniego szkolenia może prowadzić do nieodpowiedniego traktowania pasażerów.
3. Technologia: Wdrażanie nowoczesnych technologii, takich jak systemy informacyjne dla osób z wadami wzroku i słuchu, może być wyzwaniem ze względu na koszty i konieczność integracji z istniejącymi systemami
4. Koordynacja i planowanie: Skuteczna koordynacja między różnymi operatorami transportu publicznego oraz planowanie tras i rozkładów jazdy, które uwzględniają potrzeby osób z niepełnosprawnościami, jest kluczowa, ale często trudna do osiągnięcia.
5. Świadomość społeczna: Podnoszenie świadomości społecznej na temat potrzeb osób z niepełnosprawnościami i promowanie inkluzywności w społeczeństwie jest niezbędne, aby zapewnić wsparcie dla inicjatyw związanych z dostępnością.

Rozwiązanie tych wyzwań wymaga współpracy między wszystkimi interesariuszami, w tym operatorami transportu, organizacjami pozarządowymi i społecznością lokalną.

Przyszłość dostępności

W miarę postępu technologicznego, dostępność w pojazdach transportu publicznego powinna dalej się dalej poprawiać. Nowe technologie, takie jak automatyczne systemy wspomagania, inteligentne systemy informacyjne oraz bardziej zaawansowane materiały konstrukcyjne, będą odgrywać kluczową rolę w tworzeniu jeszcze bardziej dostępnych i przyjaznych dla wszystkich pojazdów. Już dzisiaj producenci pozostawiają marginesy na ewentualne przyszłe unowocześnianie rozwiązań dostępnościowych.