Mobilność to niezależność. Jak dostępny transport wspiera aktywne starzenie się

Starzenie się społeczeństwa to jedno z kluczowych wyzwań rozwojowych najbliższych dekad. Prognozy wskazują, że do 2050 roku osoby w wieku 60+ będą stanowić ponad 40% populacji Polski. Oznacza to rosnącą potrzebę projektowania rozwiązań transportowych, które nie tylko umożliwiają przemieszczanie się, ale realnie wspierają samodzielność, aktywność i jakość życia osób starszych.

„Aktywność społeczna osób o ograniczonej mobilności zależy od tego, czy mają one możliwość samodzielnego przemieszczania się, a zapewnienie dostępności daje im na to realną szansę.” (Źródło: Nowoczesna infrastruktura w służbie dostępności, CUPT, 2019)

Problem: dostępność transportu a wykluczenie seniorów

Wbrew obiegowym opiniom dostępność transportu nie dotyczy wyłącznie osób z niepełnosprawnościami. To rozwiązania kluczowe także dla seniorów, którzy — ze względu na wiek — częściej mierzą się z pogarszającą się sprawnością ruchową, wzrokiem czy słuchem.

„Dostępność infrastruktury transportowej nie jest celem samym w sobie. Nowa czy zmodernizowana infrastruktura ma sens tylko wtedy, gdy faktycznie umożliwia realizację codziennych potrzeb transportowych użytkowników.” (Nowoczesna infrastruktura w służbie dostępności, CUPT, 2019)

Główne przyczyny to:

• brak wystarczającej liczby niskopodłogowego taboru lub utrudniony dostęp do pojazdów,
• wciąż niedostosowane przystanki i stacje (brak wind, długie dojścia),
• nieczytelna informacja pasażerska,
• systemy obsługi oparte wyłącznie na rozwiązaniach cyfrowych.

Stąd też skuteczne rozwiązania wymagają myślenia o podróży jako o ciągu zdarzeń — od wyjścia z domu, przez dojście do przystanku, wsiadanie, podróż, aż po bezpieczne dotarcie do celu. To podejście stało się fundamentem rekomendacji dla projektów współfinansowanych z Funduszy Europejskich.

Działania: Dostępność 2030+ i projektowanie uniwersalne

W odpowiedzi na zidentyfikowane potrzeby CUPT wspiera działania realizowane w ramach Dostępność 2030+, koncentrując się na:

• zakupie i modernizacji niskopodłogowego taboru,
• likwidacji barier architektonicznych na stacjach i przystankach,
• wdrażaniu spójnych, czytelnych systemów informacji pasażerskiej,
• szkoleniach personelu obsługującego pasażerów,
• promowaniu zasad projektowania uniwersalnego.

„Dostępność to proces ciągły, wymagający współpracy administracji, beneficjentów, ekspertów i użytkowników. Jej efektem jest większa mobilność, a w konsekwencji większa niezależność i lepsza jakość życia.” (Nowoczesna infrastruktura w służbie dostępności, CUPT, 2019)

Efekty: inwestycje z Funduszy Europejskich

Realizowane projekty transportowe współfinansowane z Funduszy Europejskich — m.in. w zakresie kolei, transportu miejskiego i infrastruktury multimodalnej — pokazują, że dostępność przynosi mierzalne efekty społeczne:

• zwiększenie liczby samodzielnych podróży osób starszych,
• poprawę komfortu i bezpieczeństwa użytkowników,
• ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego,
• wsparcie aktywnego starzenia się w miejscu zamieszkania.

To inwestycje, które służą dzisiejszym seniorom, ale również odpowiadają na potrzeby przyszłych pokoleń.