Równość w drodze do zielonej mobilności – podsumowanie 12. spotkania z cyklu „Dostępność 2030”

Transformacja ekologiczna w sektorze transportu zakończy się sukcesem tylko wtedy, gdy nowe rozwiązania będą efektywne i naprawdę dostępne dla każdego. Główną tezą 12. spotkania z cyklu „Dostępność 2030” było jednoznaczne przesłanie: zielona mobilność to coś więcej niż sama zmiana napędu z spalinowego na elektryczny. Celem transportu nie jest bowiem jego istnienie samo w sobie, lecz zapewnienie wszystkim ludziom swobodnej możliwości poruszania się.

Główne wyzwania i wnioski z dyskusji

1. Zrozumienie nowej mobilności: Człowiek zamiast przepisu

Proces transformacji nie może ograniczać się do bezrefleksyjnego przestrzegania procedur. Sformalizowana machina urzędnicza zbyt często skupia się wyłącznie na literze prawa, zapominając o ostatecznym użytkowniku. Zwiększanie nacisku na samą elektromobilność, bez uwzględnienia barier architektonicznych i cyfrowych, grozi powstaniem nowej formy wykluczenia społecznego.

2. Wyjście poza własną perspektywę i przełamanie schematów

• Pułapka projektowa: Wielu projektantów tworzy rozwiązania wyłącznie z własnego punktu widzenia, ignorując m.in. perspektywę płci, wieku czy sprawności fizycznej.
• Inwestycja, nie zbędny koszt: Dostosowanie infrastruktury dla osób z niepełnosprawnościami bywa błędnie postrzegane jako nieopłacalny wydatek dla wąskiej grupy. W rzeczywistości udogodnienia te służą znacznie szerszemu gronu odbiorców – na przykład rodzicom z dziećmi w wózkach czy osobom starszym.
• Ograniczenia rynkowe: Osobnym wyzwaniem jest oferta rynkowa – dostępność gotowych podzespołów i urządzeń bywa ograniczona, co wymusza korzystanie z rozwiązań niedoskonale zaprojektowanych pod kątem dostępności.

3. Powielanie starych błędów w nowym wydaniu

Błędy w projektowaniu przestrzeni transportowej nie są nowym zjawiskiem. Problemy, które kiedyś dotyczyły fizycznego dostępu do parkometrów, dziś powracają przy infrastrukturze ładowania pojazdów elektrycznych:

• Stacje ładowania przy sklepach bywają budowane powierzchownie – częściej jako chwyt marketingowy lub obawa przed karami niż jako przemyślana, w pełni dostępna usługa.
• Jako społeczeństwo dopiero nauczymy się, jak właściwie obcować z nowymi technologiami transportowymi i jak unikać barier na etapie ich wdrażania.

4. Brak jednego modelu i potrzeba holistycznego podejścia

W skali całego kraju nie istnieje jeden uniwersalny model mobilności – inne rozwiązania sprawdzą się w metropoliach, a inne w mniejszych gminach. W sektorze zielonej mobilności wciąż brakuje holistycznego podejścia. Choć wyznaczone są już pewne ramy prawne, ich realizacja w praktyce pozostawia wiele do życzenia.

Podsumowanie i dalsze kroki

Wdrożenie czystego i dostępnego transportu wymaga odpowiedzialności własnej ze strony projektantów, inwestorów i urzędników już na najwcześniejszym etapie planowania. Aby zielona mobilność była sprawiedliwa, niezbędna jest ciągła presja społeczna i branżowa na tworzenie rozwiązań otwartych dla wszystkich obywateli bez wyjątku.

W spotkaniu wzięło 70 przedstawicieli interesariuszy szerokorozumianego transportu. Bardzo dziękujemy za udział i szereg ciekawych dyskusji.