TRAKO 2025: kolej między ambicją a realną szansą

Jaką rolę odegrają Fundusze Europejskie w rozwoju polskiej kolei? Czy liberalizacja rynku przewozów pasażerskich otworzy faktycznie nowe możliwości? I wreszcie – jak połączyć gigantyczne inwestycje z realnymi korzyściami dla gospodarki i pasażerów? To pytania, które zdominowały tegoroczne targi TRAKO w Gdańsku.

Fundusze – paliwo dla inwestycji

Bez środków z Unii Europejskiej trudno byłoby mówić o wielkich projektach infrastrukturalnych. Z kolei CUPT, które wspiera beneficjentów na etapie przygotowania i realizacji projektów, pełni funkcję katalizatora tych środków. Dzięki unijnym instrumentom możliwe jest łączenie strategicznych planów rozwoju z konkretnym wsparciem dla projektów kolejowych, intermodalnych czy związanych z miejską mobilnością.

– Naszym zadaniem jest łączenie ambicji strategicznych z codziennym wsparciem beneficjentów. Chcemy, aby każda złotówka z Funduszy Europejskich pracowała na rzecz nowoczesnej, bezpiecznej i konkurencyjnej kolei – podkreślała Joanna Lech, dyrektor CUPT, podczas naszej debaty pt. „Dofinansowanie projektów transportowych ze środków Unii Europejskiej – plany, wyzwania i zagrożenia”.

Ile daje nam UE

Liczby są wymowne:

• w 2024 r. Fundusze Europejskie odpowiadały za ok. 8% polskiego PKB,

• od wejścia Polski do UE nasz PKB podwoił się,

• a inwestycje zagraniczne wzrosły sześciokrotnie – z 67 mld do 360 mld euro.

– To nie tylko rozwój transportu, ale też impuls gospodarczo-technologiczny – dodała Sylwia Cieślak-Wilk.

Zastępczyni dyrektor CUPT wystąpiła podczas debaty „Rola transportu i logistyki w nowym otoczeniu geopolitycznym – debata liderek polskiej logistyki”, organizowanej wspólnie przez CUPT i Izbę Gospodarczą Transportu Lądowego.

Liberalizacja: szansa czy ryzyko?

• Przeczytaj też: Debata na TRAKO 2025: Otwarcie rynku przewozów dalekobieżnych w Polsce jako impuls rozwoju kolei – podsumowanie

Drugim dużym tematem targów była liberalizacja rynku kolejowego. CUPT ma stać się kluczowym podmiotem odpowiedzialnym za przygotowanie procesu otwarcia rynku: od aktualizacji Planu Transportowego, przez konsultacje, aż po organizację przetargów.

– Wspieramy ministra infrastruktury w przygotowaniach do liberalizacji i to na nas spadnie odpowiedzialność za organizację przetargów, wybór wykonawców oraz zawieranie i realizację umów z przewoźnikami. Naszą siłą jest blisko 20 lat doświadczeń w dystrybucji środków unijnych i zaufanie beneficjentów – podkreślała Joanna Lech, która wzięła udział w debacie CUPT i CPK pt. „Otwarcie rynku przewozów dalekobieżnych w Polsce”.

Plan zakłada, że pierwsze umowy z nowymi operatorami zostaną podpisane w 2028 roku, a efekty odczują pasażerowie w rozkładzie jazdy 2030/31. Jak podkreśla Joanna Lech, ambicją jest nie tylko zwiększenie konkurencyjności, ale także stworzenie oferty, która realnie przyciągnie pasażerów – poprzez dostępność połączeń, atrakcyjne ceny i komfort podróży.

– Chcemy stworzyć system przewozów, który nie tylko zwiększy konkurencyjność, ale realnie poprawi ofertę dla pasażerów: szeroką siatkę połączeń, atrakcyjne ceny i komfortowe warunki podróży. Kolej ma być naturalnym wyborem – dodała Lech.

• Przeczytaj też: Otwarta kolej na przyszłość – wywiad z Joanną Lech, dyrektor CUPT 

Otwarta Kolej – forum dla wszystkich

Nowym elementem, który ma wspierać proces zmian, jest forum Otwarta Kolej, powołane przez naszą instytucję we wrześniu tego roku. To platforma, w której mają się spotykać przedstawiciele sektora kolejowego, regulatorzy oraz samorządy, aby wspólnie pracować nad kształtem przyszłego rynku.

Co dalej?

Eksperci CUPT wskazują trzy priorytety:

1. Łączyć finansowanie z budowaniem konkurencyjności polskich firm.

2. Wprowadzać liberalizację w sposób uporządkowany i przewidywalny.

3. Kierować środki tam, gdzie efekt systemowy będzie największy – nie tylko na szybkie linie, ale też na interoperacyjność, terminale i cyfryzację.

Wnioski z TRAKO są jasne:

Polska kolej ma dziś historyczną szansę. Sukces zależy od tego, czy uda się połączyć wielkie ambicje z realnym, praktycznym podejściem.

• Przeczytaj też: CUPT z dyplomem za wsparcie kampanii „Kolejowe ABC”

Dodatkowe materiały:

Kolej na liberalizację. Czy otwarcie rynku przewozów dalekobieżnych zmieni oblicze kolei w Polsce?

Otwarcie rynku przewozów dalekobieżnych w Polsce – prezentacja