Warsztaty eksperckie o projektach dual-use i odporności transportu z udziałem CUPT

19 czerwca 2026 r. w Warszawie odbyły się warsztaty eksperckie pt. „Projekty dual-use i budowanie odporności systemu kolejowego przy współudziale środków europejskich”, zorganizowane przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Fundację ProKolej. W wydarzeniu udział wzięła m.in. Sylwia Cieślak-Wilk, zastępczyni dyrektora CUPT, która przedstawiła spojrzenie Centrum na rolę infrastruktury dual-use w obecnej i przyszłej perspektywie finansowej UE.

Zastępczyni dyrektor CUPT podczas swojego wystąpienia otwierającego podkreśliła, że infrastruktura transportowa nie może być dziś postrzegana wyłącznie jako element rozwoju i mobilności, ale również jako część systemu bezpieczeństwa państwa i odporności Europy. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają inwestycje, które łączą funkcje cywilne i wojskowe, zwiększają elastyczność sieci oraz poprawiają gotowość do działania w sytuacjach kryzysowych.

– Drogi, kolej, intermodal, porty lotnicze czy morskie – nie są dziś tylko elementem transportu. Są także elementem bezpieczeństwa państwa. Dlatego przyszłe inwestycje muszą łączyć rozwój infrastruktury z odpornością, mobilnością wojskową i gotowością na kryzysy – mówiła Sylwia Cieślak-Wilk, zastępczyni dyrektora CUPT.

Warsztaty były okazją do omówienia najważniejszych wyzwań związanych z nową perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2028–2034. CUPT wskazało, że w kolejnych latach rosnąć będzie znaczenie projektów dual-use, czyli takich, które jednocześnie wspierają rozwój infrastruktury cywilnej i zwiększają bezpieczeństwo oraz odporność państwa. Doskonałym przykładem zmiany optyki jest budżet CEF 3, gdzie wydatki na mobilność wojskową mają wzrosnąć dziesięciokrotnie.

– Po latach dynamicznej rozbudowy sieci transportowej wchodzimy w nowy etap: mniej pytamy, ile jeszcze zbudować, a bardziej – jak budować mądrze, odpornie i z myślą o bezpieczeństwie kraju oraz Europy – podkreśliła Sylwia Cieślak-Wilk, która wzięła udział także w debacie eksperckiej nt. „Współodpowiedzialność za rozwój i odporność infrastruktury krytycznej. Rola instytucji międzynarodowych i finansowania zewnętrznego (w tym UE), rola państwa i biznesu”.

W trakcie panelu przypomniała m.in. że CUPT już dziś wdraża instrumenty wspierające infrastrukturę podwójnego przeznaczenia. W programie FEnIKS 2021–2027 uruchomiono działania dla infrastruktury kolejowej, drogowej i portowej dual-use, a w programie FEPW – działanie „Odporna mobilność cywilna i wojskowa”. Równolegle Polska uczestniczy także w realizacji 14 projektów dual-use w ramach CEF Military Mobility, z łącznym wkładem UE wynoszącym niemal 991 mln zł.

Zwróciło także uwagę, że wiele inwestycji realizowanych dziś w Polsce spełnia już parametry techniczne właściwe dla infrastruktury dual-use, nawet jeśli formalnie nie są one tak oznaczone. To ważny fundament pod dalsze przygotowanie portfela projektów do nowych zasad finansowania po 2027 roku.

– Już dziś wszystkie projekty transportowe o znaczeniu strategicznym, które są finansowane z Funduszy Europejskich, spełniają wymogi infrastruktury dual-use. Sprawia to, że jesteśmy bogatsi o infrastrukturę kolejową, intermodalną i drogową, która może służyć także do przemieszczania sprzętu wojskowego – zaznaczyła zastępczyni dyrektora CUPT.

Warsztaty potwierdziły, że w najbliższych latach dual-use powinien stać się stałym elementem planowania i finansowania infrastruktury transportowej, a nie rozwiązaniem wyjątkowym. Z perspektywy CUPT oznacza to konieczność łączenia inwestycji rozwojowych z odpornością systemową, bezpieczeństwem i nowymi wymaganiami wynikającymi z polityki UE.