Raport CUPT: Od kolei aglomeracyjnej po metro. Analiza możliwości rozwoju transportu wysokoprzepustowego w polskich metropoliach

Centrum Unijnych Projektów Transportowych na zlecenie Ministra Infrastruktury przygotowało raport strategiczny poświęcony ocenie zasadności budowy metra oraz innych wysokoprzepustowych systemów transportu szynowego w 12 największych polskich aglomeracjach. Opracowanie opiera się m.in. na danych ekonomicznych, modelowaniu ruchu oraz szczegółowej analizie możliwości budżetowych samorządów.

Rosnące potoki pasażerskie, presja na dekarbonizację miejskiej mobilności, a także wyzwania związane ze stabilnością finansów samorządowych i bezpieczeństwem cywilnym – to główne czynniki, które stały się podstawą kompleksowego badania przeprowadzonego przez CUPT.

Raport stanowi odpowiedź na ważne pytanie stojące przed polskimi metropoliami: jakie technologie transportowe przyniosą największą korzyść społeczną i gospodarczą, nie naruszając przy tym długoterminowej równowagi budżetowej miast?

Aby zapewnić spójność metodyczną, w badaniu zastosowano różnorodne narzędzia:

• Zintegrowany Model Ruchu (ZMR): prognozy potoków pasażerskich przeprowadzone w horyzontach czasowych do 2025 oraz 2050 roku.
• Benchmarking europejski: porównanie polskich miast z bazą danych 34 metropolii Unii Europejskiej.
• Scoring urbanistyczno-transportowy: ocenę gęstości zabudowy, struktury sieci i potencjału rozwojowego w skali 0–100 punktów.
• Analizę kosztów i korzyści (CBA) oraz koszty eksploatacji (OPEX): ze szczególnym uwzględnieniem zdolności samorządów do późniejszego utrzymania infrastruktury.
• Pogłębioną analizę ryzyk zewnętrznych: obejmującą m.in. odporność klimatyczną, wyzwania geologiczne oraz funkcje obronne i podwójnego zastosowania (Dual-Use).

Główne wnioski: Technologia skrojona na miarę potrzeb i budżetu

Z analizy wynika jasny przekaz: nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla wszystkich miast, a kluczem do sukcesu jest dopasowanie technologii do skali i potrzeb aglomeracji.

Autorzy opracowania podkreślają, że premiera raportu nie oznacza postawienia kropki nad „i”, lecz stanowi zaproszenie do ogólnokrajowej, merytorycznej debaty o przyszłości polskiej mobilności.

– Dzisiejsza premiera raportu to nie zamknięcie tematu, ale dopiero początek szerokiego dialogu o tym, jak mądrze i odpowiedzialnie rozwijać transport w polskich miastach. Zależy nam, aby decyzje o miliardowych inwestycjach opierały się na twardych danych, a nie na emocjach. Jako CUPT służymy pełną pomocą, wiedzą i zapleczem analitycznym zarówno dla Ministerstwa, jak i dla samorządów, które chcą przeanalizować swoje potrzeby i wybrać najbardziej efektywne rozwiązania – wskazuje Joanna Lech – Dyrektor CUPT.

Zapraszamy do współpracy

CUPT deklaruje pełną otwartość na współpracę ze środowiskiem samorządowym, branżowym oraz naukowym. Raport ma stać się żywym narzędziem wspierającym decydentów w podejmowaniu optymalnych decyzji i wniosków aplikacyjnych.

Zespół analityczny CUPT pozostaje do dyspozycji w zakresie:

• Organizacji dedykowanych warsztatów i konsultacji dla jednostek samorządu terytorialnego,
• Przygotowania pogłębionych mikro-analiz dla zainteresowanych aglomeracji,
• Metodologicznego wsparcia przy ocenie opcji finansowych, prognozach ruchu oraz wyliczaniu kosztów eksploatacyjnych (OPEX).