Wstecz

Nowa perspektywa finansowa 2014-2020

 

Na początku 2013 roku Rada Europejska podjęła kluczowe decyzje w sprawie budżetu unijnego na lata 2014-2020. Z nowego budżetu polityki spójności Polska otrzyma 82,5 mld euro. Obecnie po stronie polskiej, przy aktywnym udziale resortu infrastruktury i rozwoju w tym również Centrum Unijnych Projektów Transportowych, prowadzone są prace nad nowymi zasadami i systemem inwestowania pieniędzy unijnych.

 

Przygotowanie nowego rozdania Funduszy Europejskich 2014-2020


W grudniu 2013 roku weszły w życie nowe rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020. W dniu 8 stycznia 2014 roku Rada Ministrów przyjęła projekt Umowy Partnerstwa będącej najważniejszym dokumentem określającym strategię wykorzystania nowej puli Funduszy Europejskich oraz projekty krajowych programów operacyjnych - przyjęcie dokumentów przez rząd umożliwia rozpoczęcie formalnych negocjacji z Komisją Europejską. Natomiast w dniu 23 maja 2014 roku Komisja Europejska zatwierdziła Umowę Partnerstwa - tym samym Polska jako jedno z pierwszych państw członkowskich zakończyła negocjacje tego strategicznego dokumentu. 


Umowa Partnerstwa stanowi rodzaj kontraktu pomiędzy Polską a Komisją Europejską, w którym nasz kraj wskazuje w jaki sposób, dzięki funduszom unijnym, chce zrealizować swoje cele rozwojowe. W dokumencie wskazano m.in. rodzaje inwestycji, które będą mogły liczyć na dofinansowanie, zaproponowano układ programów operacyjnych, zarys systemu ich wdrażania oraz podział odpowiedzialności za zarządzanie Funduszami Europejskimi pomiędzy władze krajowe i regionalne.


Programy Operacyjne stanowią szczegółowe dokumenty pokazujące jak wdrażane będą Fundusze Europejskie w poszczególnych obszarach.

 

Podział środków

Środki, które trafią do Polski w latach 2014-2020 zostaną zainwestowane m.in. w transport, badania naukowe, rozwój przedsiębiorczości, cyfryzację kraju oraz rozwój kapitału ludzkiego.


Proponowany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju podział środków w ramach poszczególnych programów krajowych przedstawia się następująco:

  • Program Infrastruktura i Środowisko - 27,41 mld euro
  • Program Inteligentny Rozwój - 8,61 mld euro
  • Program Wiedza, Edukacja, Rozwój - 4,69 mld euro
  • Program Polska Cyfrowa - 2,17 mld euro
  • Program Polska Wschodnia - 2 mld euro
  • Program Pomoc Techniczna - 700,12 mln euro

/źrodło MIR/

W nowej perspektywie będą realizowane zarówno programy regionalne, jak i programy krajowe. Wśród tych ostatnich znalazła się nowa odsłona Programu Infrastruktura i Środowisko. To największy program operacyjny nowej perspektywy finansowej. Dzięki zachowanej spójności i równowadze pomiędzy działaniami inwestycyjnymi w infrastrukturę oraz wsparciu skierowanemu do wybranych obszarów gospodarki, program będzie skutecznie realizował założenia strategii Europa 2020, z którą powiązany jest jego cel główny - wsparcie gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów i przyjaznej środowisku oraz sprzyjającej spójności terytorialnej i społecznej.

Projekt Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020

Umowa Partnerstwa zakłada, iż w ramach nowego PO IiŚ dofinansowanie ze środków unijnych zostanie ukierunkowane na gospodarkę niskoemisyjną, ochronę środowiska, przeciwdziałanie i adaptację do zmian klimatu, transport, bezpieczeństwo energetyczne, ochronę zdrowia oraz ochrone dziedzictwa kulturowego. Na realizację inwestycji przewidziane jestwg projektu PO IiŚ 27 513,9 mln euro. Zgodnie z UP alokacja UE na PO IŚ wynosi 5 006,0 mln EUR z EFRR i 22 507,9 mln EUR z FS. Projekty transportowe będą realizowane w ramach dwóch priorytetów:

Priorytet III Rozwój infrastruktury transportowej przyjaznej dla środowiska i ważnej w skali europejskiej
Działania realizowane w ramach Priorytetu III będą dofinansowane z Funduszu Spójności. O środki unijne będą mogły ubiegać się inwestycje z zakresu:
• rozwoju drogowej i kolejowej infrastruktury w sieci TEN-T, połączeń kolejowych poza tą siecią oraz w aglomeracjach;
• niskoemisyjnego transportu miejskiego, transportu śródlądowego, morskiego i intermodalnego;
• poprawy bezpieczeństwa w ruchu lotniczym
Pula środków unijnych, dostępnych w ramach Priorytetu III, to 16 841,3 mln euro.

Priorytet IV Zwiększenie dostępności do transportowej sieci europejskiej
Środki dostępne ramach Priorytetu IV - pochodzące z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 2 925 mln euro dla regionów słabiej rozwiniętych oraz 75,4 mln euro dla regionów lepiej rozwiniętych - Środki te zostaną przeznaczone na dofinansowanie inwestycji poprawiających przepustowość infrastruktury drogowej (w tym obwodnice i trasy wylotowe).

 

Beneficjenci

Zgodnie z celami Europejskiej Polityki Transportowej oraz Strategii Rozwoju Transportu do 2020 r. silniejsze wsparcie skierowane będzie dla sektora kolejowego, morskiego, żeglugi śródlądowej, bezpieczeństwa ruchu drogowego (BRD) i intermodalnego. O dofinansowanie projektów transportowych będą mogli się ubiegać:

• transport miejski - jednostki samorządu terytorialnego (w tym ich związki i porozumienia) oraz działające w ich imieniu jednostki organizacyjne i spółki specjalnego przeznaczenia, zarządcy infrastruktury służącej transportowi miejskiemu, przewoźnicy świadczący usługi transportu pasażerskiego;
• transport kolejowy - zarządcy infrastruktury kolejowej (w tym dworcowej) oraz przedsiębiorstwa kolejowych przewozów pasażerskich i towarowych;
• transport drogowy - zarządcy krajowej infrastruktury drogowej (GDDKiA);
• transport lotniczy - podmioty zarządzające portami lotniczymi leżącymi w sieci TEN-T, krajowy organ zarządzania przestrzenią powietrzną (PAŻP);
• transport wodny śródlądowy - organy administracji właściwe w sprawach gospodarowania wodami oraz żeglugi na śródlądowych drogach wodnych (RZGW, urzędy żeglugi śródlądowej);
• transport morski - zarządy portów, urzędy morskie, zarządcy kolejowej lub drogowej infrastruktury dostępu do portów morskich;
• poprawa bezpieczeństwa w ww. gałęziach transportu - służby ratownicze (ratownictwo techniczne) oraz organy administracji i instytuty badawcze działające w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego.

 

Inwestycje

Podstawą dla opracowania nowej odsłony PO IiŚ jest tzw. Dokument Implementacyjny do Strategii Rozwoju Transportu do 2020 r., który uwzględnia utworzone w oparciu o kryteria wyboru projektów listy inwestycji drogowych, kolejowych i wodnych (morskich i śródlądowych). Dokument Implementacyjny jest uszczegółowieniem Strategii Rozwoju Transportu do 2020 roku (z perspektywą do 2030 roku) i składa się z 9 rozdziałów. W dokumencie tym określono między innymi:

 
• planowane do osiągnięcia cele i rezultaty;
• kryteria wyboru projektów danej gałęzi transportu;
• listę inwestycji transportowych, które są planowane do realizacji w okresie do 2020 roku;
• opis potencjału instytucjonalnego beneficjentów w poszczególnych gałęziach transportu.

Inwestycje zostały podzielone na podgrupy wg gałęzi:
• inwestycje kolejowe (64 inwestycje o znaczeniu krajowym i 11 inwestycji o znaczeniu makroregionalnym wynikających z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia na lata 2014-2020);
• inwestycje drogowe (42 inwestycje);
• inwestycje morskie (48 inwestycji);
• inwestycje wodne śródlądowe (25 inwestycji).

Raport z konsultacji społecznych DI dostępny jest na stronie Instytucji Zarządzającej.

 

Z uwagi na zmianę unijnych aktów prawnych regulujących kwestie związane z wdrażaniem funduszy polityki spójności 2014-2020, konieczne stało się dostosowanie prawa polskiego do odpowiednich regulacji UE oraz stworzenie mechanizmów umożliwiających realizację w Polsce polityki spójności. W związku z tym, w dniu 8 maja 2014 roku rząd przyjął projekt tzw. ustawy wdrożeniowej (ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020), która zapewni ramy prawne będące podstawą dla realizacji zapisów Umowy Partnerstwa.

Ustawa wdrożeniowa wprowadza mechanizmy koordynacji realizacji programów operacyjnych wspófinansowanych z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Definiuje zasady wdrażania środków polityki spójności, podstawowe dokumenty temu służące oraz podmioty zaangażowane w ten proces. Określa także zadania i tryb współpracy między nimi.

Dokument reguluje kwestie związane z rozliczeniami z Komisją Europejską i monitorowaniem efektów dotowanych z UE przedsięwzięć oraz te dotyczące kontroli, audytu, nieprawidłowości i korekt finansowych. Porządkuje zagadnienia dotyczące pomocy publicznej, zasady wdrażania instrumentów zwrotnych oraz system wyboru projektów i procedurę odwoławczą. Uwzględnia także nowe zasady realizacji polityki spójności 2014-2020 określone przepisami unijnymi, w tym:


• przeniesienie z poziomu Komisji Europejskiej na poziom państwa członkowskiego kompetencji w zakresie oceny zgodności systemów zarządzania i kontroli programów z wymogami unijnym (proces desygnacji instytucji, którym powierzono funkcje w procesie realizacji programu);
• wprowadzenie instrumentu Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) oraz zasad funkcjonowania systemu teleinformatycznego wspierającego realizację programów operacyjnych.

 

Instytucją odpowiedzialną za wdrażanie nowego PO IiŚ w zakresie projektów transportowych będzie, podobnie jak obecnej perspektywie, Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Bogatsze o dotychczasowe doświadczenia CUPT będzie kompleksowo wspierało Beneficjentów w procesie przygotowania inwestycji i ich realizacji, by jak najefektywniej wykorzystać unijne środki przewidziane do wydatkowania na lata 2014-2020.

 

Poniżej prezentujemy aktualne informacje dotyczące nowej perspektywy finansowej. Zapraszamy do lektury!

 

 

 

Pliki do pobrania

biprss